Veurblaad

Van Wikinuujs
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Anger Wikimedia projekte in 't Limburgs: Wikipedia, Wiktionair, Wikiquote, Wikibrónne, Wikibeuk

Wikinuujs: Veurblaad - Lètste verangeringe, Willekäörige pazjena, Veur pagina's in, Alle artikele - De Kaffee, Zandjbak, Hölp, Spellingshölp - Nuujseuverzich



Wilkóm oppe Limbörgse Wikinuujs!

Wikinuujs is e Wikimedia-perjèk wo jekerein kósteloes aan mit kan wèrke. 't Idee is det geer es vriewilliger zèlf nuujsberichte plaatsj euver van alles en nog get. Geer mót uch waal haojen aan de regels mit betrèkking tót de brónvermelding. Angers mótte veer eur biedrages spietelik eweghaole. 't Laote staon van gestaole wèrk kan namelik groete, negatieve gevolge veur Wikinuujs höbbe.

Nogmaals van herte wèlkóm óppe Wikinuujs in 't Plat! Efkes kórt wo veer veur staon: vrie (gratis/door ederein te kopiëre mits brónvermelding) nuujs veur ederein. Es doe beveurbeild get te melde höbs euver dien woonplaats of vereiniging den zóws se det hie in principe kwiet kinne, mer weer willen ós veurnamelik richten op ech, belangriek nuujs (dus wie se det ouch op 't journaal zuus). 't Nuujs euver dien vereiniging blief netuurlik ouch wèlkóm!




Mieë weiten of suggesties? Stèl ós 'n vraog in De Kaffee!

Veer hantere veurnamelik de Veldekespelling. Laes hie mieë euver op de spellingspazjena.

Naorichte[bewirk | brón bewèrke]


Hanjelinge


Duustergekluuerdje Doon Ouch Mit ("Black Lives Matter")
de oetbraak van 't corona- of wuhanvirus
betrach - bewirk - zeuk plaetjes

In 't nuujs[bewirk | brón bewèrke]

Vernuuj
sónger datum (oktober)
  • Midde-oeste, 16 september-huuj: Massaal proteste in Iran taege de zedepelitie en 't relizjieus rezjiem nao d'n doed van Mahsa Amini.
3 oktober
  • Weitesjap: De Nobelpries in de Geneeskunde geit nao de Zweed Svante Pääbo "óm zien óntdekkinge ómtrèntj de genome van oetgesjtorve minsjesaorte en de minsjelike evolutie."[1]
2 oktober
1 oktober
  • Oes-Europa: 't Oekraïens laeger pak de sjtad Lyman trök. Zoewel sjtrategisch es symbolisch is dit 'ne zjwaore sjlaag veur Róslandj.[4]
  • Zuudoes-Azië, Sjport: Bie relle tösje hooligans van Arema FC en Persebaya Surabaya in de Indonesische sjtad Malang valle zeker 174 doeje.[5]
sónger datum (september)
  • Oes-Europa, 23-27 september: Róslandj hèlt referenda inne bezatde Oekraïense regio's Loehansk, Donetsk, Zaporizja en Cherson. Dees referenda zint illegaal en verloupe neet democratisch.
  • Midde-oeste, 16 september-huuj: Massaal proteste in Iran taege de zedepelitie en 't relizjieus rezjiem nao d'n doed van Mahsa Amini.
  • Centraal-Azië, 14-20 september: Bie gevechte oppe grens tösje Kirgizië en Tadzjikistan valle mie es 90 doeje. Bei lenj besjöldige zich óngerein van provokaties.[6]
  • Midde-Oeste, 12-14 september: Bie gevechte oppe grens tösje Armenië en Azerbeidzjan valle mie es 200 doeje. Bei lenj besjöldige zich óngerein van provokaties.[7]
  • Oes-Europa, 6-12 september: Bie e groetsjalig taegenoffensief inne regio Charkov boke de Oekraïense sjtriedkrachte in e paar daag tied flinke terreinwins oppe Róssische armee.[8]
  • Midde- en Noord-Amerika, natuur en milieu, 27 september-2 oktoeber: orkaan Ian kump bie Cuba en Florida aan landj. Op Cuba zit praktisch de ganse bevolking zónger sjtroum. Ouch in 't zuudoeste vanne VS rich 't noedwaer boetegewoen väöl sja aan. Dao valle teentalle doeje en gewónje.[9][10]
30 september
  • Oes-Europa: Róslandj annexeert, bie mónj van Poetin, officieel de Oekraïense oblaste Loehansk, Donetsk, Zoprizja en Cherson. Dees annexaties waere door zoe good wie gein ènkel landj erkèndj.
  • Economie, Nederlandj: Volges 't CBS is de inflatie gesjtege nao 'n recordhuuegde van 17,1%. Det kump ónger mie door de hoeg enerzjieprieze.
  • Oes-Europa: Bie 'ne raketaanval op e humanitair konvooi inne regio Zaporizjia valle 23 doeje.
  • Centraal-Azië: Bie 'nen terroristischen aansjlaag op 'n sjoel inne Afghaanse huidsjtad Kaboel valle 19 doeje
  • Afrika: Presidentj Paul-Henri Sandaogo Damiba van Burkina Faso weurt door 't laeger aafgezat.
28 september
  • Kóns en cultuur: Rapper Coolio, bekindj van d'n hit Gangsta's Paradise, sjtörf op 59-jäörige laeftied.[11]
26 september
  • Weitesjap [Waereldtied; 27 september Midde-Europesen Tied] De NASA deit e ruumdetuug, DART, mit succes insjlaon op asteroïde Dimorphos. Dit is 'nen test óm te toekóms potentieel insjlaaggevierlike asteroïde te kinne vernetige of ómleie.[12]
  • Midde-Amerika: Op Cuba waert 't homohuwelik gelegaliseerd.
  • Oceanië, natuur en milieu: Inne Groete Oceaan bie Tonga is e nuuj eilendje óntsjtange nao de oetbarsting van 'n óngerziese völkaan.[13]
  • Oes-Europa: Op 'n sjoel in 't Róssische Izjevsk vèntj 'n sjeetpartie plaats. Daobie valle zeker 13 doeje en twintig gewónje.
  • Nederlands Limburg, Economie: Brand kunjig aan det 't de productie van pils oet Wielder eweg geit haole. De broewerie zouw allein nog mótte waere gebroek veur speciaalbeer.[14]
25 september
24 september
23 september
22 september
  • Kóns en cultuur: De Britse sjriefster Hilary Mantel sjtörf op 70-jäörige laeftied.[21]
21 september
19 september
  • Kóns en cultuur, Midde-Oeste: Op 't sjtrandj kórtbie de Israelische sjtad Tel Aviv weurt 'n graafgrót óntdèk oeten tied vanne Egyptische farao Ramses II. Arsjeologe sjpraeke van 'n extreem zeldzaam óntdekking.[22]
18 september
17 september
  • Zuud-Azië: In Acham, 't weste van Nepal, valle zeker 17 doeje door aerdversjuvinge.
16 september
  • Oes-Europa: In 'ne bósj kórtbie de Oekraïense sjtad Izjoem, die veurige waek zaoterdig woort heroverd door Oekraïense sjtriedkrachte, waere hónderde massagraver óntdèk. Dao-in ligke óngevier 450 lichame.[25]
  • Belsj Limburg, politiek: Veerle Heeren nump óntsjlaag es börgemeisterse van Sintruin.[26]
  • Zuud-Europa: Door euversjtruiminge inne Marke (Midde-Italië) zint 9 luuj óm 't laeve gekómme.
14 september
  • Noord-Europa, politiek: Rechse partieje winne de Zwjaedse parlementsverkezinge. De sociaaldemocratische premier Andersson treujt aaf.[27]
  • Nederlands Limburg: Donny M. bekèntj de óntveuring, 't misbroek en de maord op de neugejäörige jóng Gino begin juli.[28]
13 september
  • Kóns en cultuur: De Franse rezjisseur Jean-Luc Godard sjtörf op 91-jäörige laeftied door euthanasie.
11 september
  • Sjport: De Belsj Remco Evenepoel wintj de Runj van Sjpanje bie de mansluuj, en de Nederlandse Annemiek van Vleuten wintj bie de vrouwluuj.
  • Sjport: De Sjpanjool Carlos Alcaraz winth de US Open bie de mansluuj door in veer sets (6-4, 2-6, 7-6 (7-1) en 6-3) te winne van de Noor Casper Ruud. Alcaraz weurt mit dees euverwinning d'n iersten tiener oets dae de Waereldranglies aanveurt.
  • Kóns en cultuur: De Franse rezjisseur Jean-Luc Godard sjtörf op 91-jäörige laeftied door euthanasie.
10 september
8 september
  • Vereinig Keuninkriek: Keuningin Elizabeth II sjtörf op 96-jäörige laeftied en weurt opgevolg door häöre zoon Sjarel III.
  • Sjport: De Nederlandse keeper Piet Schrijvers sjtörf op 75-jäörige laeftied.[29]
6 september
5 september
  • Centraal- en Oes-Azië: In Sjina en Afghanistan vènje aerdsjóddele plaats. Daobie zint teentalle luuj óm 't laeve gekómme en gewóndj geraak.
  • Noord-Amerika: bie mierder sjtaekpartieje inne Canadese sjtaat Saskatchewan kómme 12 luuj óm 't laeve en rake 18 luuj gewóndj.
2 september
Hanjelingen en brón


Rifferensies[bewirk | brón bewèrke]

  1. NobelPrize.org - Press release: The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2022
  2. O Globo - Placar Lula e Bolsonaro é o mais apertado para 1º turno desde a redemocratização
  3. NOS.nl - Oud-premier Borisov wint Bulgaarse verkiezingen, maar formatie wordt moeilijk
  4. CNN.com - Russian forces retreat from strategic Donetsk city a day after Moscow’s annexation of the region
  5. NOS.nl - Ten minste 174 doden bij rellen na voetbalwedstrijd in Indonesië
  6. Reuters - Kyrgyz-Tajik border conflict death toll nearly 100
  7. Reuters - More than 200 killed in Armenia-Azerbaijan border clashes - officials
  8. De Limbörger - LIVE | ‘Hevige gevechten in Charkov-regio, Oekraïne rukt verder op’
  9. The New York Times - Cuba's power grid fails in wake of Hurricane Ian, leaving island without electricity
  10. NBC News - Historic search-and-rescue operation underway as Ian's death toll reaches 87
  11. The New York Times - Coolio, 'Gangsta's Paradise' Rapper, Dies at 59
  12. NASA op Twitter
  13. Washington Post - New island forms in Tonga after Home Reef volcano eruption
  14. Nu.nl - Brand stopt met het grootschalig brouwen van pils in Limburgs dorp Wijlre
  15. Nu.nl - Kipchoge verbetert eigen wereldrecord op marathon in Berlijn
  16. NOS.nl - Evenepoel pakt met overmacht WK-titel, geen succes Oranje na Van der Poel-ophef
  17. De Standaard - Drugscriminelen wilden Van Quickenborne ontvoeren, drie Nederlanders gearresteerd
  18. Louder than War - Pharaoh Sanders RIP
  19. NOS.nl - Stunt Van Vleuten: ondanks elleboogbreuk solo naar wereldtitel in Wollongong
  20. NOS.nl - Actrice Louise Fletcher (88), bekend als Nurse Ratched, overleden
  21. Oetgeverij 4th Estate Books op Twitter
  22. Jerusalem Post - Israeli archeologists discover 'once-in-a-lifetime find' of ancient pottery under beach
  23. NOS.nl - Foss verrast topfavorieten op WK tijdrijden: 'Voelt alsof ik droom'
  24. NOS.nl - Van Dijk snelt in Australië superieur naar derde wereldtitel tijdrijden
  25. VRT - Honderden graven ontdekt in bos in bevrijde Oekraïense stad Izjoem: massa-executie of omgekomen tijdens bombardementen?
  26. De Standaard - Burgemeester Veerle Heeren van Sint-Truiden neemt ontslag
  27. NOS - Rechts blok wint parlementsverkiezingen Zweden, premier treedt af
  28. Nu.nl - Donny M. bekent ontvoeren, misbruiken en doden van negenjarige Gino
  29. Ajax.nl - Voormalig Ajax-doelman Piet Schrijvers (75) overleden
  30. Omroep Brabant - Twee jonge kinderen en twee vrouwen omgekomen bij ongeluk in Oud Gastel